3 Eylül 2011 Cumartesi

İSLAM FIRKALARI (MEZHEPLER)

islam fırkalarının en büyükleri 10 tanedir, bunlar: selefiye, maturudiye, eş'ariye, mutezile, şia, hariciler, mürcie, neccariye, cebriye ve müşebbihe'dir. bunlardan selefiye, maturudiye ve eşariye kurtuluşa eren (fırkai naciye) gruplarıdır. bunların üçü de ehli sünnetten olup, inançları allahın kitabına, hz peygamber asv hadislerine ve ümmetin icmaına dayanmaktadır.aralarındaki ihtilaf temel esaslara ait olmayıp, teferruata yöneliktir ve bir çoğu lafzi tartışmalar türündedirler.
  1. SELEFİYE: ümmetin ilk müntesiplerinin, yani sahabenin ve tabiinin yollarına uyan zatlardır. bunlar apaçık delillere dayanırlar. müteşabih olan ayetlerin anlamlarını ve allahın ilmine havale ederler. kitap ve sünnet ile sabit olan ve ashabı kiramın üzerinde ittifak etmedikleri konularla uğraşmazlar, ihtiyatlı davranırlar.
  2. MATURİDİYYE: ebu mansur el-maturidi (ö.333/944) hazretlerini inanç noktasında imam olarak kabul eden kimselerdir. fıkıh noktasında hanefi mezhebine bağlı olanların büyük çoğunluğu inanç noktasında maturidiyye mezhebine bağlıdır. hanefilerin ilk nesli selefiyye mezhebine bağlıydılar.
  3. EŞ'ARİYE: bunlar ebul-hasan el eşari (ö 324/935) hazretlerini inanç noktasında imam olarak kabul eden kimselerdir. maliki ve şafii mezhebine bağlı olanların birçoğu eşaridir. hanbeli mezhebine bağlı olanların büyük bir kısmı selefiye, diğer kısmı ise eşariyedir.
  4. MUTEZİLE: vasil b. ata'ya tabi olanlardır. bunlara göre büyük günah işleyen bir kimse ne mümindir, ne kafirdir. tevbe etmeden ölürse ebedi olarak cehennemdedir.mutezile fırkasına göre insanlar, kendi seçimlerini ve fiillerini kendileri yaratırlar. bunlar kaza ve kaderin insan eylemine etkisini inkar ederler. bu sebeple bunlara "kaderiye" adıda verlimştir.
  5. ŞİA: bunlar hz peygamber asv den sonra imametin hz ali ra ve çocuklarına ait olduğunu iddia ederler. şia dan bazıları imamları peygamber ve ilah olarak kabul etmişlerdir ki bunlara "galiye" denir.şia fırkasının birde imamiye kolu vardır. bunlar hz alinin imam olduğuna dair açık ayet ve hadis bulunduğu kanaatindedirler. ashabı kiramdan bazılarını haşa kafirlikle suçlamaya kalkışırlar.
  6. HARİCİLER: bunlar hz alinin halifeliğine başkaldıran kişilerdir. muttaki olmayan müminleri ve hz osman ile hz aliyi ve bunlara uyanları mümin kabul etmezler. bunlara göre hata yoluyla dahi olsa kuranı kerim'e muhalefet eden kafirdir.
  7. MÜRCİE: bunlar ebu seltis seman isimli şahsa tabi olan kimselerdir. bunlar bazı şubelere ayrılmışlardır. bunlara göre imam allahı bilmek, ona kalben muhabbet beslemek, ve hak tealaya karşı büyüklenmeyi terk etmekten ibarettir. kendisinde bu nitelikler bulunan bir kimse, günah işlese dahi kamil bir mümindir.
  8. NECCARİYYE: muhabbet b. hüseyin el neccara tabi olan kimselerdir. bunlar, insan fiillerinin yaratılması konusunda ehl-i sünnet ile aynı fikirdedirler. fakat ilahi kelamın yaratılmış olduğunu iddia ederler. bu konuda mu'tezile ile aynı kanaattedirler.
  9. CEBRİYE: bunlar kab b. sefvan adlı şahsa uyan kimselerdir. bunlara göre insanlar hiçbirşeye kadir değildir, adeta cansız varlık gibidirler. bütün insani eylemler yalnızca kaza ve kadere tabidir. bunlarda insanın bir etkisi söz konusu değildir.
  10. MÜŞEBBİHE: bunlar cenab-ı hakk'ı yaratılmış varlıklara benzeten, onu beşeri olgulara benzeten, onun arş üzerinde oturduğuna inanan kimselerdir. bir devirde hz ali ile hz muaviye gibi, iki imamın bulunmasını dinen caiz görürler.
ömer nasuhi bilmen, islam akaidi...

4 yorum:

  1. Ablam geçen sene arapça kursuna gitti ve çok iyi bir ögrencidir gerçekten :) ögrendi arapçayı, onun sayesinde bende bir sürü kitap tanıdım ve okudum. Ömer Nasuhi'de vardı onda, bir bakayım ben.

    YanıtlaSil
  2. aslı islam akaidi kitabın ismi ince bir kitap ama çok güzel

    YanıtlaSil
  3. nr denli yabancı geliyor bu kelimeler bana..:/ne dicem bilemedim arkadaşım:))

    YanıtlaSil