24 Ocak 2011 Pazartesi

Kanuni Sultan Süleyman mı Fatih Sultan Mehmet mi ?

Kanuni Sultan Süleyman mı yoksa Fatih Sultan Mehmet mi ? Son zamanlarda herkezin dilinde olan kanuni sultan süleyman batının söylemi ile muhteşem süleyman özel bir kanalda dizisi de yayınlanmakta olan muhteşem osmanlı padişahı. Seferlerinden çok haremi ve tabi hürreme olan aşkı ile insanlara sunulmakta bu aralar. Aslında iç içe hürrem  ve osmanlı devleti zira hürremin osmanlı saltanatına olan etkisi de gözler önünde. Muhteşem Süleymanın en çok etkilendiği yegane isim tek ve gerçek aşkı hürrem. Belki de bu yüzden bu  kadar gündemdedir.


                             Fatih Sultan Mehmet, Kanunin 3, kuşaktan dedesi.         Fatih   Sultan Mehmet Atinayı feth ettiğinde diyor ki; 
  ‘Tek sorun şu: Agamemnon Truva’yı ele geçirdiğinde onu meşhur edecek bir Homeros vardı. Benim ise bir Homeros’um yok.”

ve john Freely boğaziçi üniversitesinde öğretim görevlisi, fizik profesörü ve ayın zamanda tarih yazarı. Kendisi ile yapılan bir röportajı sizlerle paylaşma gereksinimi duydum bizim tarihimizi bir yabancının bu kadar iyi gözlemleyip yazmasıda ayrı bir konu ama röportajı okuduğunuz zaman göreceksiniz. Fatih sultan mehmet için Ne Müslümandı Ne Hristiyan gibi bir söylemi var bu beni fazlasıyla rahatsız etti John Freely görüşlerine katıldığım noka ise Fatih Sultan Mehmetin hak ettiği yerde hak ettiği ilgiyi görmediği fikrine inanmamdır.


* Kitabınızın ilk cümlelerinde Bellini’nin Fatih Sultan Mehmet portresinden söz ediyorsunuz. Fatih’e ilginiz bu portreyi görmenizle mi başladı?
Evet, tam da böyle oldu. Bu resmi ilk kez 1962’de Londra National Gallery’de gördüm.
O sırada İstanbul’a geleli iki yıl olmuştu. Daha sonra 1999’da yeniden karşılaştık, bu kez İstanbul’da. Yakın arkadaşım Selçuk Altun, Yapı Kredi Bankası’nın yönetim kurulu üyesiydi ve banka, portreyi İstanbul’a getirip sergiledi. Böylece Fatih’in o resmi, 100 yıl sonra İstanbul’a geri dönmüş oldu. Sergi için bir kokteyl yapıldı ve kimse o portreye bakmadı bile. Yanımda iki koruma görevlisiyle ben bakakaldım sadece.

* Bu portrede sizi bu kitabı yazmaya kadar götüren ne gördünüz?
İlginç bir kişilik bir kere. Sultanların, kralların portrelerinde genelde gücün simgesini görürsünüz. Ama burada Fatih’in yüzü, ifadesi farklı. Bir de hikayesini biliyordum tabii. Birini sevmek için onu tanımalısınız. Ama bu Osmanlı sultanları için çok zor. Mektup yazmıyorlar bir kere. Şiirleri var hiç değilse... Benden 600 yıl önce yaşamış birinin zihninin içine girmeye çalıştım. 

“Muhteşem bir savaşçı ve olağanüstü bir entelektüel” 
* Neler keşfettiniz?
Bir insanın kütüphanesine bakarak onun nasıl biri olduğunu anlayabilirsiniz bence. Fatih’in kitaplarına bakın. Bir sultanın Aristoteles’le, St. Thomas Aquinas’la ne işi olabilir? Fatih Sultan Mehmed, muhteşem bir savaşçıyla olağanüstü bir entelektüelin birleşimi. Öğrenme aşkı var bir kere. Gerçek bir Rönesans adamı. Büyük İskender’de benzer bir kişilik görebilirsiniz. Mesela Atina’yı fethettiğinde diyor ki “Tek sorun şu: Agamemnon Truva’yı ele geçirdiğinde onu meşhur edecek bir Homeros vardı. Benim ise bir Homeros’um yok.” Çok etkileyici değil mi?

*  Sanırım siz Fatih Sultan Mehmed’in Türkiye’de hak ettiği değeri görmediğini düşünüyorsunuz.
Evet. Hem Türkiye’de hem de batıda. Kanuni Sultan Süleyman’a çok daha fazla önem veriliyor. Halbuki Fatih çok çok daha ilginç ve politik olarak çok daha önemli biri. Sultan Süleyman’ın zamanında imparatorluk kurulmuş, her şey tıkır tıkır çalışıyordu. Ben onun bir stratejist olduğunu düşünmüyorum. Herkes kurulu bir orduyu yönetebilir. Oysa Fatih babasından sonra o orduyu düzenleyen kişi. “Kanuni ortalıkta Brad Pitt gibi dolaşmıyordu, Hürrem’e aitti”

* Peki “Muhteşem Yüzyıl” dizisiyle ilgili fikriniz nedir? Seyrettiniz mi?
Hayır, o kadar çok şey duydum ki artık seyretmesem de olur. Süleyman haliyle çok meşgul bir adamdı, hayatı seferlerde geçti. Sıradan bir haremi vardı ve sonra Hürrem’e aşık oldu. Herkesi bir kenara itti ve kendini Hürrem’e adadı. Sultan Süleyman ortada Brad Pitt gibi gezmiyordu, Hürrem’e aitti. O öldüğünde oğlu Sarhoş Selim tahta geçti. Diğer şehzadelerin öldürülüp onun tahta geçmesi, Osmanlı’nın kırılma noktasıdır. Selim beceriksiz bir yöneticiydi. Aslında onun da ilginç şiirleri vardır ama benim favorim Deli İbrahim.

“Fatih kilisede ayin izliyordu ama Hıristiyan değildi”
* Fatih Sultan Mehmed’le ilgili en çok tartışılan konu, Hıristiyan olup olmadığıdır. Siz nasıl bir bilgiye ulaştınız dini konusunda?
Fatih’in pek dindar olduğu söylenemez. Galata’da St. Pietro Kilisesi’ne gidip ayinleri izlediği, komünyon ekmeğinden yediği biliniyor. 

* Ama kitabınızdan şu sonucu çıkardım: Ne Müslüman ne de Hıristiyandı. 
Evet, öyle görünüyor. Seremoni seven bir padişah değildi. St. Pietro Kilisesi’ne genelde yalnız gidiyordu. Sultan Süleyman gibi kalabalıklarla dolaşmıyordu.  

* Hakkındaki kaynaklar tatmin edici miydi?
ABD’de, İngiltere’de, Almanya’da bu işi yapmaya kalksanız işiniz çok kolay. Ama Türkiye’de daha zor. O dönemler üzerine çalışan çok az tarihçi var. Fatih üzerine belgeler epeyce kısıtlı. 

* Türkçe okuyabiliyor musunuz?
Hayır. Türkçem Tarzanca seviyesinde. İhtiyacım olan her şey çevrilmiş, Boğaziçi Üniversitesi’nin harika bir kütüphanesi var. Kampüs içindeyken İngilizce yetiyor ama sokağa çıktığımda, Çiçek Pasajı’na gittiğimde Türkçe konuşuyorum.

* Kitabı ne kadar sürede yazdınız?
Bir yıl. O sırada üniversitede ders vermeye devam ediyordum çünkü. Şimdi dersim yok, aynı anda dört kitap yazıyorum. Ben işçi sınıfından geliyorum, hayatım hep böyle geçti. Gençken gündüzleri çalışıyor, geceleri okula gidiyordum. Sonra da gündüzleri okula gidip akşamları yazmaya başladım. Karım Dolores harika biri, her şeyi o yapıyor. Onun sayesinde...

* Fatih Sultan Mehmed hakkında pek fazla kitap yazılmayan bir padişah. Siz bu biyografiyi yazarken bunun nedenini keşfettiniz mi?
“Büyük Türk”, Fatih hakkında genel okura hitaben yazılmış ilk kitap. Hem Türk araştırmacılar hem de Batılılar Süleyman’ın daha görkemli olduğunu düşünüyorlar. Fatih çok daha kompleks bir kişilik, kolay değil. 

12 yorum:

  1. Kanuninin ve Fatihn ne olduğunu biliyoruz. batılıların anlatmasında mutlaka bir bit yeniği vardır.

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Bence Kanuni Daha Güçlü...Ama tabi Fatih'te güçlü...:)

      Sil
  2. bu kitaptaki bit yeniğinin ne hristiyan dı ne de müslüman söyleminde yer aldığını düşünüyorum ama tabi kitabı okumak lazım genel bir kanaate varmak için

    YanıtlaSil
  3. doğrusu ben anlayabilmiş değilim bizim tarihimizi yazanların nasıl karakterler olduğunu analiz etmeye çalışan, nasıl yönetici ya da nasıl insan olduklarını didikleyen yabancı yazarları...

    merak ediyorum acaba Hitleri ya da Sezar'ı veya ne bileyim Curchill'i tahlil eden, bununla ilgili yazılar yazıp, yıllarını harcayan bir Türk Tarihçi ve kitabı var mı?

    onların cinsel veya dinsel tercihleri bugünümüzde neyi kanıtlayacak ya da zamanımıza nasıl ışık tutacak merak etmekteyim

    aslında tarihimizin bu kadar geride kalmış bölümlerinde dolaşmaya gerek yok
    yakın tarihimizi öğrensek, bilsek ve uygulasak sanırım daha iyi kıymet bilen ve daha güzel bir ülkeye sahip olurduk değil mi?

    YanıtlaSil
  4. òNCE SUNU SOYLEYEYIM BLOGUNU COK BEGENDIM
    Aynur Hanima katilmiyorum onuda soyleyim tarih bi ulkeyi ulke yapan temel yapi taslarindandir heleki bizim tarihimiz ama iste bizler ne yazikki kiymetini bilmiyoruz, iste o meshur dizi ne yazik diyorum sadece kanuniyi ne hallere sokmuslar gerci yalinlastirdik diyorlar falan ama hikaye, aynur hanim demis ya onlarin dinsel ya da cinsel tercihleri diye... oyle etkiler ki iste kanuni suleyman buna bi ornek Hurrem hurrem diye dolanmasaydi tabirim biraz kaba oldu ama ve sehzadelerine layikiyla sahip cikabilseydi OSMANLI nerelerde olurdu acaba icinde oldugumuz bu tarih simdi boyle mi olurdu neyse mi$ler mu$lar gecti coktan ...ama $u bi gercek tarihimize sahip cikmiyoruz bu i$i yine yaban eller yapiyor
    hadi kitaplar okunmuyor hitab ettigi kitle az ya filmler elin amerikalisi kendi ic savasiyla ilgili onlarca film cekmis ingilizler desen keza oyle ya biz bir cag kapatip yeni bir cag acan FATIH SULTAN MEHMETiN NESI EKSIK ...COOK yazdiim cook bu konular kanima dokunuyor neyse blogun hayirli olsun ALLAHa emanet ol selam ve dua ile BAHARAT HANIM

    YanıtlaSil
  5. Bu yorum yazar tarafından silindi.

    YanıtlaSil
  6. ben yorum yapan arkadaşlara pek katılamayacağım. Tarih biraz evrensel bir konu. Herkes kendi tarihini yazarken önyargılı olur ama kendinden olmayanı daha objektif yazabilir. Hiç birimiz fatih ya da kanuniyi tanımıyoruzz sonuçta..

    YanıtlaSil
  7. harem adı üstünde ,orası halifenin haremi ,kim girmiş odasına onlada bu kadar bilgiyi paylaşmış ,hürrem konuşacak olsa idi kanuni dilini keserdi ,ben de inanmıyorum ,Fatih sultan Mehmet ,şimdi anasının da müslüman olmadıgını iddia ediyorlar,tarihimizi yabancı yazarlardan ögrenirsek böyle olur ,neden kanuni Sultan Süleymanın fransada erkekli kadınlı dans edilmeyecek ,yoksa sefere çıkıyorum lafı üzerine 100 sene dans yasagını filme koyacaklarmı hayır ,degerlerimizi ,özümüzü degiştiriyorlar,anlatılmak istenen başka şeyler var diye düşünüyorum

    Fatih sultan mehmet AYASOFYA CAMİİNDE ilk cuma namazında 3 kere tekbir almıştır ,bunu yazmaz o yabancı yazarlar ,kabeyi görememiştir karşısında ,akşemseddinnde uyarmıştır ,fetih başınımı döndürdü fetih diye ,selamlar

    YanıtlaSil
  8. Fatih dindar değildi diyen biri nasıl bu kitabı yazar.. Fatih S.M.Han namazlarının sünnetlerini bile terketmemiş bir insandı Ayasofyanın kapısını da bu yüzden o açtı..
    Ve Fatih s.M.Han ve Yavuz S.Selim Kanuni ancak Osman Beyden sonra gelir çünkü o tahta geçtiğinde Osmanlı Hazinesi ağzına kadar doluydu bu yüzdendir ki Yavuz Hanın mührü vardır hala hazine odasının kapısında bu kadar iyi durumda bi Padişahlığı Hürrem sayesinde !.Mustafayı öldürerek Selimin başa geçmesine sebep olarak duraklamaya taşımıştır..

    YanıtlaSil
  9. bu arada ben umay bu yeni blok..

    YanıtlaSil
  10. Heyyyyy sana sesleniyorummm bunu yazan arkadaş sen kaynaktan bahsediyosun sen o zamanlar yaşadınmıda yazıyosun böyle şeyler bırakın arkadaşlar incilide degiştirdi bu şerefsiz hiristiyanlar senin aldıgın kaynaklarıda degiştirmişlerdir asılsız bi yazı bunlar o ki peygamber müjdesini yerine getiren komtan o ki yeni bi çagı başlatan bi sultan o ki fatihlerin en yücesi senin yazdıklarına bak hiristiyan diyosun resmen ecdatlarımız hakkında öle konuşma fatih sultan mehmettin hocaları vardı mollo gürani mollo hüsrev akşemsettin ve akşamdettin hacı bayramı velinin ögrencisiydi bunlarıda yazsaydın yaa çok bilimiş....

    YanıtlaSil